.: Łacina lekarska .: Łacina w roślinach .: Łacina w muzyce .: Łacina martwa .: Łacina na wesoło :.
   
Strona główna
O języku
Alfabet
Artykuły
Ciekawostki
Przysłowia i pojęcia
Linki
 
 
 

 

Róg obfitości
to dziś symbol bogactwa, niewyczerpanych zasobów. Był to zaś ułamany róg mitycznej kozy Amaltei, która wykarmiła małego Zeusa, mający moc napełniania się zgodnie z życzeniem posiadacza.


Puszka Pandory
to dzisiaj przykra i nagła niespodzianka. Gdy bogowie zesłali na ziemię Pandorę, pierwszą kobietę, wyposażyli ją w tajemniczy pojemnik, który zabronili otwierać. Pandora nie posłuchała zakazu i namówiła męża do otwarcia puszki. W niej zaś ukryte były wszystkie nieszczęścia i choroby.


Syzyfowa praca
oznacza zajęcie żmudne, niekończące się i bezsensowne, a źródłem tego powiedzenia jest oczywiście mit o Syzyfie, ukaranym przez Zeusa pracą polegającą na wiecznym wtaczaniu pod górę ogromnego głazu, który na metr przed szczytem spada z powrotem na dół.


Herkulesowa praca
-mówimy także wówczas, gdy chodzi o zajęcie niezwykle ciężkie, ale tym razem sensowne. Źródłem tego powiedzenia jest mit o dwudziestu pracach Herkulesa, które musiał on wykonać w charakterze pokuty.


Stajnia Augiasza
to dzisiaj po prostu bałagan, chaos. Oczyszczenie stajni Augiasza stanowiło jedną z dwunastu prac Herkulesa. Zamieszkana przez olbrzymie stada bydła i koni, nie była sprzątana przez trzydzieści lat. Herkules zmienił bieg rzeki Alfejos, wpuścił do stajni strumień wody - i w ten sposób uprzątnął ją w ciągu jednego dnia.


Nić Adriadny
to zwrot, który ma dziś dwa znaczenia. Po pierwsze, to nieoczekiwana pomoc, po drugie - dobra rada. Nić otrzymał od Adriadny Tezeusz. Miał ją oznaczać drogę powrotną, gdy ruszał w głąb labiryntu, aby zgładzić Minataura.


Jabłkiem niezgody
nazywamy punkt sporny lub powód kłótni. Źródłem tego zwrotu jest mit o bogini niezgody Eros, która, by zemścić sięga to, że Zeus nie zaprosił jej na wesele biginki Tetydy i księcia Peleusa, rzuciła między bawiące się boginie złote jabłko z napisem: "Dla najpiękniejszej". Spór miał rozstrzygnąć Parys. Wygrała Afrodyta, bo jej łapówka okazała się najlepsza: była nią Helena - najpiękniejsza kobieta świata.


Koń trojański
Tto zwrot oznaczający dziś zdradę dokonaną przez wroga, który podstępem dostał się do obozu przeciwnika, a także ukryte niebezpieczeństwo. Koń umożliwił zdobycie Troi. Była to gigantyczna, drewniana atrapa tego zwierzęcia, którą Trojanie znaleźli rankiem przed bramą. Nie wiedzieli, co jest grane, więc wciągnęli go do miasta. Później z konia wyskoczyła silna grupa wojowników, z pomysłodawcą podstępu, Odyseuszem, na czele.

Pięta Achillesa
Tto kolejny frazeologizm związany z wojną trojańską, znaczący zaś tyle, co "słaby punkt". Matka Achillesa wykąpała go jako dziecko w wodach Styksu, co zapewniło mu odporność na wszelkie ciosy. Niestety, podczas tej kąpieli trzymała go za piętę. Achilles zginął więc ugodzony strzałą Parysa w tę właśnie, jak by się wydawało, mało ważną, część ciała.


Między Scyllą a Charybdą
to określenie równoznaczne ze swojskim: między młotem a kowadłem. Takie imiona nosiły dwa potwory, gnieżdżące się po dwu stronach wąskiego przesmyku, którym musiał przepłynąć statek Odyseusza.


Węzeł gordyjski
To tyle, co bardzo skomplikowany problem. Według legendy był to węzeł złożony w świątyni w mieście Gordion, splątany tak sprytnie, że nie potrafili go rozwiązać najwięksi mędrcy. Wyrocznia orzekła, że kto go rozplącze, zdobędzie władze nad Azją. Aleksander Macedoński miał ponoć poradzić sobie z węzłem .... jednym ciosem miecza.


Kości został rzucone lub przekroczyłem Rubikon
- oznacza to, że stała się w jego życiu rzecz nieodwracalna, zapadła decyzja ostateczna. "Kości zostały rzucone" miał podobno rzec Juliusz Cezar chwilę po przekroczeniu wraz z armią granicznej rzeki Rubikon, co rozpoczęło w Rzymie wojnę domową.


Fatum
-mówimy dziś o złym losie, tymczasem słowo to po grecku znaczy po prostu "los", przeznaczenie, nieodwołalna konieczność. To, co zostało powiedziane przez bogów, przepowiedziane przez wyrocznię, musi spotkać człowieka, nie ma od tego ucieczki. Jest to z reguły zapowiedź nieszczęścia. Przykładem są dzieje rodu Labdakidów - od Lajosa po Antygonę.


Fortuna
-oznacza dziś jednocześnie szczęście i bogactwo. Niegdyś nazywała się tak rzymska bogini losu, ślepego przypadku, ale przede wszystkim pomyślności, powodzenia.


Kompleks Edypa
-to ukute przez Zygmunta Freuda pojęcie, określające zespół powikłań psychologicznych wynikających z nieprawidłowych relacji syna i matki. Kiedy dorosły mężczyzna jest maminsynkiem, można przypuszczać, że ma taki problem. Źródłem pojęcia jest mit o Edypie, który na skutek zrządzenia losu ożenił się ze swoją matką.

Narcyzm
to z kolei pojęcie z pogranicza psychologii, oznaczające bezkrytyczne uwielbienie samego siebie, zwłaszcza zachwycanie się własnym ciałem, urodą. Nazwa pochodzi od mitologicznego Narcyza, który większość życia spędził, wpatrując się we własne odbicie.


Panika
to słowo, którym określamy dziś nagły, niepohamowany, często nieuzasadniony strach, zazwyczaj ogarniający większą liczbę osób. Takie właśnie uczucia wzbudzał w ludziach koszmarnie brzydki grecki bóg pasterzy, opiekun trzód - Pan, przedstawiany z koźlimi nogami, rogami i uszami, utalentowany fletnista, syn Hermesa i nimfy rzecznej.

Antyk
Od łac. antiquus - dawny. Tradycyjnie już mianem tym określamy starożytny świat Grecji i Rzymu, kultury rozwijającej się w basenie Morza Śródziemnego, czyli jakby część starożytności. Pod terminem starożytność rozumie się również historię innych kultur (choćby Babilonii i Egiptu), a także przestrzeń czasową Biblii. Czasem terminy antyk i starożytność stosuje się wymiennie.

 

 

 

Powrót na górę strony


 
Copyright © 2005